Οση αξια κουβαλει ενα κομματι Κ Ρ Η Τ Η δεν το χαριζω κι ας μου πουν να παρω τον πλανητη
Απ' του Εθνάρχη την κορφή γνώρισες τα Χ α ν ι ά μας το ενετικό λιμάνι μας και τα αισθήματα μας
Σου το 'χα πει κάποτε, θα σου το πω και τώρα στο Ρ έ θ υ μ ν ο ο ήλιος παντα φαίνεται μετά απο κάθε μπόρα
Πηρες κακουργα ξενητια τις ομορφες στιγμες μου αχ να'μουν στο Η ρ ά κ λ ε ι ο να πινω τις ρακες μου
Τη χάρη σου ζηλεύουνε του κόσμου όλα τα μέρη, Λ α σ ί θ ι μου πανέμορφο χειμώνα καλοκαίρι
Δευτέρα, 26 Μαρ 2012 08:11

Σπήλαια της Κρήτης

Αξιολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Σπήλαια

Ιδαίον Άντρο Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κρητικής γης είναι η ύπαρξη πολλών σπηλαίων, που σχηματίσθηκαν λόγω της μακραίωνης διεργασίας του νερού πάνω στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Πάνω από 3500 σπήλαια έχουν καταγραφεί στην Κρήτη, από αυτά μόνο τα 800 έχουν εξερευνηθεί και χαρτογραφηθεί. 

Αποτελούσαν κύριο λόγο κέντρα της λαϊκής θρησκείας κατά την μινωική εποχή.

Σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, σπουδαίες θεές βρήκαν καταφύγιο σε σπήλαια και νεαροί θεοί γεννήθηκαν εκεί, ενώ οι σταλακτίτες και οι σταλαγμίτες με τις παράξενες μορφές τους κάτω από το αμυδρό φως των λαμπών επηρέαζαν και δημιουργούσαν κατάνυξη στους πιστούς.

Χανιά

Ξεκινώντας από την περιοχή των Χανίων συναντάμε κάποια από τα πιο γνωστά σπήλαια. 


  • Το πιο γνωστό είναι το  σπηλαιοβάραθρο «Γουργούθακας», το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο σε βάθος σπήλαιο της Ελλάδος και το δεύτερο στα Βαλκάνια. Η πρόσβαση είναι σχεδόν αδύνατη και γίνεται μόνο από έμπειρους σπηλαιολόγους.

  • Ο Αρκουδόσπηλιος ή το Σπήλαιο της Παναγίας της Αρκουδιώτισσας βρίσκεται στο Ακρωτήρι Χανίων. Είναι γνωστή για τον βράχο σε σχήμα αρκούδας, που έκανε στην αρχαιότητα το σπήλαιο λατρευτικό χώρο της Άρτεμης.

  • Το σπήλαιο του λιονταριού (Λέων) αποτελεί το δεύτερο βαθύτερο σπήλαιο της Ελλάδας, το οποίο φτάνει σε βάθος τα 1110μ. Λόγω της  Η κατάβαση στο σπηλαιοβάραθρο μπορεί να γίνει μόνο από έμπειρους σπηλαιολόγους.

  • Το σπήλαιο του Τζανή, βρίσκεται στο Οροπέδιο του Ομαλού Χανίων. Φτάνει σε μήκος τα 2500m. Το σπήλαιο έχει κινήσει το ενδιαφέρον πολλών ξένων ταξιδιωτών. Είναι  προσβάσιμο, αλλά δεν έχει αξιοποιηθεί τουριστικά.

  • Το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας βρίσκεται 47km νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων. Είναι ένα μικρό σπήλαιο με μια γραφική Εκκλησία στο εσωτερικό του. 

  • Το σπήλαιο του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη βρίσκεται στα Χανιά. Στο σπήλαιο έχουν βρεθεί ανθρώπινα οστά, που προφανώς ανήκουν σε ασκητές. Εικάζεται ότι είναι το μέρος που ο Άγιος έζησε και πέθανε.

  • Το σπήλαιο Ασφέντου ή Σφακίων βρίσκεται στο χωριό των Σφακίων. Το μικρό σπήλαιο έχει τεράστια αρχαιολογική σημασία, καθώς το 1960 βρέθηκαν βραχογραφίες που χρονολογούνται στο τέλος της Παλαιολιθικής Εποχής.

  • Κατά την επανάσταση του 1821, οι κάτοικοι του Βαφέ κατέφυγαν σε μια σπηλιά, την Κρυονερίδα. Οι Τούρκοι έβαλαν φωτιά κι έπνιξαν με τους καπνούς τα γυναικόπαιδα (γύρω στα 130 άτομα), από τα οποία διασώθηκαν μόνο εφτά...

Στην περιοχή Δρέπανο του Ακρωτηρίου στο νομό Χανίων και έξω από τον κόλπο της Σούδας, βρίσκεται το σπήλαιο Ελεφάντων το οποίο ανακαλύφθηκε τυχαία από ψαροντουφεκά. Οστά από ελέφαντα και άλλα σπάνια ευρήματα ρίχνουν φως στο προϊστορικό παρελθόν της Κρήτης! Ονομάζεται έτσι από τα οστά ελεφάντων που ανακαλύφθηκαν. Το σπήλαιο με τους υπέροχους σταλαγμίτες αποτελεί καταφύγιο για την μεσογειακή φώκια.

Ρεθυμνο

Η περιοχή του Ρεθύμνου είναι πλούσια σε αριθμό σπήλαια, μεταξύ αυτών και τα πιο γνωστά στην Ελλάδα.


  • Ο Χαϊνόσπηλιος βρίσκεται 200 μέτρα έξω από τον οικισμό Καμαράκι. Ογκώδεις στήλες και πλήθος μικρών και μεγάλων σταλαγμιτών κοσμούν το σπήλαιο. Εκεί είχαν το καταφύγιό τους χαΐνήδες, οι διάσημοι Κρητικοί αντάρτες, αλλά και επαναστικές επιτροπές κατά την Τουρκοκρατία και τη Κατοχή.

  • Η Σπηλιά του Μελιδονίου ή Γεροντόσπηλιος βρίσκεται στο Μυλοπόταμο. Το σπήλαιο έχει διαδραματίσει ένα τραγικό ρόλο στην ιστορία της επάναστασης των Κρητών κατά των Τούρκων. Η κεντρική αίθουσα λέγεται και «Αίθουσα των Ηρώων», γιατί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, καθώς η περιοχή λεηλατούνταν από τους Οθωμανούς με επικεφαλής τον Χουσεΐν Μπέη, 370 γυναικόπαιδα και 30 οπλοφόροι βρήκαν καταφύγιο εκεί τον Οκτώβριο του 1823.

Ο Χουσείν Μπέης πολιόρκησε στην συνέχεια το σπήλαιο και ζήτησε από τους αγωνιστές να παραδοθούν. Οι πολιορκημένοι αρνήθηκαν ενώ παράλληλα προκάλεσαν αρκετά θύματα στον εχθρό. Η πολιορκία κράτησε 3 ολόκληρους μήνες, όταν τον Ιανουάριο του 1824 οι Τούρκοι έριξαν εύφλεκτες ύλες από το άνοιγμα της οροφής του σπηλαίου και έβαλαν φωτιά.

Αυτό είχε ως τραγικό αποτέλεσμα να πεθάνουν όλοι από ασφυξία. Σήμερα στην «Αίθουσα των Ηρώων» διατηρούνται τα οστά των μαρτύρων, μέσα σε πέτρινο οστεοφυλάκιο. Στην είσοδο του Σπηλαίου συναντάμε και ένα παρεκκλήσι στο οποίο κατά την επέτειο της σφαγής πραγματοποιείται τελετή στην μνήμη των μαρτύρων.


  • Το σπήλαιο Γερανίου είναι από τα σημαντικότερα και ομορφότερα σπήλαια του Νομού Ρεθύμνου. Βρίσκεται 7 χιλιόμετρα δυτικά του Ρεθύμνου, κοντά στη παραλία του Γερανίου. Το σπήλαιο ανακαλύφθηκε τυχαία στις 15 Μαρτίου 1969 κατά τη διάρκεια κατασκευής της νέας εθνικής οδού.

  • Το σπήλαιο Σφεντόνη Τρύπα βρίσκεται στην είσοδο του χωριού Ζωνιανά. Αποτελείται συνολικά από 10 θαλάμους με τον τελευταίο να ονομάζεται «Θάλαμος του Χαμένου Παιδιού». Σε αυτό τον τελευταίο θάλαμο βρέθηκε πριν λίγες δεκαετίες ο σκελετός του παιδιού που χάθηκε, καλυμμένος με σταλαγμιτικό υλικό. Στο «Άδυτο της Νεραΐδας» ένας από τους θαλάμους, λέει ο θρύλος πως κρύβεται εδώ και πολλά χρόνια η "πληγωμένη" νεραΐδα για να ξεφύγει από τον βοσκό που την ερωτεύτηκε. 

  • Το σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου αποτελεί ένα σπήλαιο με λατρευτικό χαρακτήρα. μιας και έχει αποδειχθεί από τις αρχαιολογικές έρευνες, ότι αποτέλεσε σημαντικό κέντρο λατρείας.  Σύμφωνα με επιγραφική μαρτυρία στο σπήλαιο λατρευόταν ο Ερμής Κραναίος. Η εκκλησία που βρίσκεται στο σπήλαιο είναι αφιερωμένη στον Άγιο Αντώνιο, προστάτη των παιδιών.

  • Το Ιδαίο Άντρο βρίσκεται στις ανατολικές παρειές του όρους Ίδη (Ψηλορείτης), στο οροπέδιο της Νίδας. Το σπήλαιο δεν έχει ιδιαίτερη γεωλογική αξία, αλλά έχει τεράστια μυθολογική και πολιτισμική αξία, καθώς χαρακτηρίζεται ως το κρητικότατο των κρητικών βουνών που περιέκλεισε στα σπλάχνα του, σε μια σπηλιά, ένα σπουδαίο τμήμα της κρητικής ιστορίας.

Kατά την ελληνική μυθολογία ανατράφηκε ο Δίας, εξ ου λεγόμενος και "Κρηταγενής", από τη βρεφική του ηλικία. Την είσοδό του φύλαγαν οι Κουρήτες, μυθικές φιγούρες, και κάθε φορά που ο μικρός Δίας έκλαιγε, χτύπαγαν τα σπαθιά τους πάνω στις ασπίδες που κρατούσαν για να μην ακούσει το κλάμα του ο Κρόνος. Κάτα μια άλλη εκδοχή, οι Κουρήτες χόρευαν ένα χορό πολύ έντονο και γρήγορο , που έκανε την βαριά πανοπλία τους να χτυπάει δυνατά και να σκεπάζει το κλάμα το βρεφικού Δία.

Ο χορός αυτός θεωρείται και σήμερα ο πρόδρομος του Πεντοζάλη που χορεύεται στην Κρήτη. Εδώ, ο Κρηταγενής Δίας, αν και για όλους τους 'Ελληνες είναι αθάνατος, για τους Κρήτες όμως πεθαίνει κάθε χρόνο στο Ιδαίον Άντρο και ξαναγεννιέται. 'Οπως πρέπει για τον τόπο, που το χειμώνα σβήνει κάθε ίχνος ζωής, για να ξαναζωντανέψει πάλι την άνοιξη.

Ηρακλειο

Τα σπήλαια του Ηρακλείου έχουν ιστορική και σπηλαιολογική σημασία. 


  • Το σπήλαιο της Ειλειθυίας, 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά της Αμνισού, χρησιμοποιήθηκε ως τόπος τελετουργιών από την Νεολιθική Εποχή μέχρι και τον 5ο αι π.Χ.. Ήταν αφιερωμένο στη θεά Ειλείθυια, τη θεά του τοκετού. Τα ευρήματα γυναικών κατά τη διάρκεια του τοκετού, του θηλασμού ή της προσευχής εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου.

Αποτελεί έναν από τους ιερότερους θρησκευτικούς τόπους, καθώς κατάφερε να επιζήσει δύο πολιτισμών (μινωικός, ελληνικός) και τριών θρησκειών (μινωική, μυκηναϊκή, δωδεκάθεο του Ολύμπου) και να διατηρήσει τη σπουδαιότητά του. Η Ειλειθυία είναι η θεά των τοκετών και το σπήλαιο αυτό ήταν ο κυριότερος τόπος της λατρείας της. Τη γέννησε η θεά Ήρα μέσα σ' αυτό το σπήλαιο σύμφωνα με την παράδοση.


Ο Νεραϊδόσπηλιος των Αστρακών  βρίσκεται περίπου 23 χλμ απ’ το Ηράκλειο, δίπλα στο ομώνυμο χωριό και κοντά στο χωριό Μυρτιά. Σύμφωνα με το μύθο, οι νεράιδες είναι οι θυγατέρες του Νηρέα στην αρχαιότητα, οι νύμφες των νερών. Θεωρούνταν γυναίκες εξαίρετου κάλλους και ομορφιάς. Ο θρύλος  αναφέρει ότι σε αυτή την σπηλιά ζούσαν οι νεράϊδες γιατί είναι κάπως αποκομμένη από τη γύρω περιοχή. Ώσπου μια νύχτα, ένας νέος λυράρης, άκουσε το τραγούδι τους και από περιέργεια μπήκε στη σπηλιά.

Κι εκεί τις είδε! Συνεπαρμένος από το σκηνικό αυτό έπιασε χωρίς να το καταλάβει τη λύρα του και τις συνόδεψε στο χορό. Οι Νεράιδες ακολούθησαν το παίξιμό του και ξετρελάθηκε ο νέος. Την αυγή, άμα χάθηκαν οι Νεράιδες, ο λυράρης δεν ήξερε αν έζησε ένα όνειρο ή αν ήταν  πραγματικότητα. Μα το επόμενο και το μεθεπόμενο βράδυ, βρέθηκε πάλι στη σπηλιά και με τη λύρα του έπαιζε ασταμάτητα για τις Νεράιδες που χόρευαν. Η ματιά του σταμάτησε πάνω σε μια απ’ αυτές και δεν χόρταινε να την κοιτάζει! Ήταν ερωτευμένος μαζί της!

Όταν το συνειδητοποίησε, πήγε σε μια γριά πολύξερη και ζήτησε τη βοήθειά της. Η γριά, του είπε πως άμα πλησιάζει η ώρα να λαλήσουν οι πετεινοί ν’ αρπάξει από τα μαλλιά εκείνη που αγαπούσε και να μην την αφήσει με κανέναν τρόπο. Έτσι και έγινε. Η Νεράιδα αντιστάθηκε με λύσσα, αγρίεψε, έβαλε τις φωνές, μα τίποτα!

Ξαφνικά, λάλησαν οι πετεινοί κι οι άλλες Νεράιδες εξαφανίστηκαν. Τότε εκείνη που κρατούσε ο νέος ξανάγινε πανέμορφη, όπως ήταν πριν και τον ακολούθησε στο σπίτι του. Έζησε μαζί του ένα χρόνο, του γέννησε ένα γιο, αλλά τη μιλιά της δεν την άκουσε ποτέ! Ξαναπήγε λοιπόν στη γριά και της ζήτησε τη συμβουλή της. Εκείνη του ορμήνεψε να πυρώσει καλά το φούρνο κι ύστερα να πάρει το παιδί από τα χέρια της γυναίκας του, να κάνει πως θα το πετάξει μέσα στο φούρνο και να πει: "Δε μου μιλείς; Τότε ρίχνω κι εγώ το παιδί σου στο φούρνο".

Το έκανε και η Νεράιδα χίμηξε πάνω του σέρνοντας φωνή: "Μη σκύλε το παιδί μου!". Του τ’ άρπαξε από τα χέρια και έγιναν άφαντοι, μάνα και παιδί μαζί. Απελπισμένος τους αναζήτησε αλλά μάταια. Αναγκάστηκε και πήγε σε μια βρύση που τη λένε Λούτρα. Εκεί τη βλέπουν δυο - τρεις φορές το χρόνο να κρατεί το παιδί στην αγκαλιά της και να κλαίει..

Τα δάκρυά της πέφτουν πάνω στο νερό και το θολώνουν, γι’ αυτό τα νερά του Νεραϊδόσπηλιου εμφανίζονται θολά πότε - πότε.


Το σπήλαιο του Αρκαλοχωρίου, γνωστό κι ως Ιερό Σπήλαιο, βρίσκεται νοτιοδυτικά του ομώνυμου χωριού. Σημαντικότατης αξίας αρχαιολογικά ευρήματα φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Εκατό και πλέον χρόνια μετά την πρώτη ανασκαφή που έγινε στο Μινωικό σπήλαιο του Προφήτη Ηλία που βρέθηκαν οι περίφημοι χρυσοί και χάλκινοι διπλοί πελέκεις και ξίφη αλλά και το περισσότερο μεταλλικό αρχαιολογικό υλικό της Μινωϊκής Περιόδου.

Από την προσπάθεια αυτή προκύπτει ότι ο λόφος κατοικήθηκε όλες τις εποχές. Το πιο εντυπωσιακό απ' όλα είναι το υπόβαθρο της ανασκαφής και η μορφολογία του. Πρόκειται για έναν τεράστιο ενιαίο ασβεστολιθικό βράχο όπου υπάρχουν δεκάδες λαξευμένα δάπεδα και τείχη τα οποία με την ολοκλήρωση της ανασκαφής μπορεί να είναι και εκατοντάδες.  

Πάνω στα δάπεδα αυτά υπάρχουν επίσης λαξευμένες βάσεις κιόνων, βάσεις για τοποθέτηση πιθαριών κωνικού σχήματος, τρύπες (πιθανώς γουδιά) μέσα στην πέτρα. Σε άλλα σημεία πάντα σκαλισμένα στην πέτρα, θρανία ή λεκάνες ή βαθουλώματα άγνωστης σημασίας. Ανάμεσα στα παραπάνω δάπεδα, που πιθανώς αποτελούν βάσεις κατοικιών ή εργαστηρίων υπάρχουν επίσης λαξευμένα στην πέτρα αναβαθμίδες, σκάλες ή διάδρομοι.

Επιπλέον σε ορισμένα σημεία υπάρχουν αριστοτεχνικά ενσωματωμένοι στο βράχο αγωγοί αποχέτευσης των ομβρίων. Κατά την διάρκεια της ανασκαφής βρέθηκαν πάρα πολλά και σημαντικά ευρήματα όπως νομίσματα από την αρχαϊκή εποχή έως τους νεότερους χρόνους, πήλινα όλων των εποχών, εργαλεία διάφορα και άλλα ευρήματα τα οποία την κατάλληλη στιγμή θα παρουσιάσει η αρχαιολογική υπηρεσία.


Το σπήλαιο Σπήλαιο Σκοτεινού βρίσκεται σε υψόμετρο 225 μ., στο δήμο Γουβών. Θεωρείτε ένα από τα σπουδαιότερα λατρευτικά σπήλαια στην Κρήτη παρόλο που δεν είναι τόσο γνωστό. Το κύριο πρόσωπο που λατρευόταν στο σπήλαιο Σκοτεινού ήταν η θεά ΒΡΙΤΟΜΑΡΤΙΣ (Θεά του Κυνηγιού)...

Ο πρώτος αρχαιολόγος που διενήργησε ανασκαφές στο σπήλαιο ήταν ο Άρθουρ Έβανς γιατί θεωρούσε ότι το σπήλαιο αυτό ήταν το ιερό Άντρο της Κνωσού... Μέσα στο σπήλαιο υπήρχε ένα μικρο χριστιανικό εκκλησάκι που σήμερα σώζονται κάποια λίγα ερείπια.. Έξω από το σπήλαιο σήμερα υπάρχει ένα άλλο παλιό εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής και τη ημέρα της εορτής της γίνονται εορταστικές εκδηλώσεις με τοπικούς χορούς και μαντιναδες...


Το σπήλαιο του Χωστού νερού βρίσκεται στην περιοχή Σελιά του Γιούχτα κοντά στο δρόμο που οδηγεί στην κορυφή του Αφέντη Χριστού. Μελετήθηκε και χαρτογραφήθηκε από τον Paul Fanze. Ήταν γνωστό στους περιηγητές του 19ου αιώνα. Πιστεύται ότι υπήρξε σπήλαιο που εξυπηρετούσε τις λατρευτικές ανάγκες του ποιμενικού πληθυσμού της περιοχής.


Κοντά στο βουλισμένο αλώνι που ήταν οροφή μεγάλου υπόγειου σπηλαίου που κατέρρευσε, βρίσκεται το σπήλαιο Καμηλάρη. Το εσωτερικό του σπηλαίου διαθέτει ένα πλούσιο σταλακτιτικό και σταλαγμιτικό διάκοσμο με διαμορφωμένες μορφές που σμιλεύτηκαν ανά τους αιώνες από το υπόγειο αυτό εργαστήρι της φύσης. Πιθανολογείται ότι ήταν τόπος λατρείας κουροτρόφου θεότητας.


Βορειοδυτικά της Τυλίσου και σε υψόμετρο 460 μ βρίσκεται το σπήλαιο Τράπεζα. Το στενό άνοιγμα του σπηλαίου οδηγεί σε μια ευρύχωρη αίθουσα, που γύρω της βρίσκονται χαμηλού ύψους θάλαμοι. Το σπήλαιο είχε λατρευτικό χαρακτήρα και χρησιμοποιήθηκε από τους μεσομινωικούς ως τους υστερομινωικούς χρόνους.


Πάνω από το χωριό Καμάρες της Μεσαράς βρίσκεται το ομώνυμο σπήλαιο. Κατά τη νεολιθική εποχή χρησιμοποιήθηκε ως ανθρώπινη κατοικία. Στη μινωική εποχή άλλαξε χρήση και καθιερώθηκε ως ιερός λατρευτικός χώρος. Η θεότητα που λατρευόταν πιστεύεται ότι ήταν προστάτης των κτηνοτρόφων και των γεωργών. Τα περίφημα καμαραϊκά αγγεία με τον πλούσιο χρωματικό διάκοσμο και την ωοκέλυφη μορφή βρέθηκαν στο σπήλαιο αυτό. Ήταν τα αγγεία που χρησιμοποιούσαν οι λατρευτές για τη μεταφορά των καρπών ή των υγρών στο λατρευτικό αυτό σπήλαιο.


Το σπήλαιο της Φανερωμένης βάθους 43 μ βρίσκεται στις παρυφές των λασιθιώτικων βουνών, πάνω από το χωριό Αβδού. Διαθέτει πλούσιο λιθωματικό διάκοσμο και χρησιμοποιήθηκε ως τόπος λατρείας από την υστερομινωική εποχή ως τους ρωμαϊκούς χρόνους. Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν σ’ αυτό έφεραν σε φως αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα.


Δίπλα στο σπήλαιο της Φανερωμένης βρίσκεται το αγιώνυμο σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής στο οποίο μεταφέρθηκε η λατρεία από το παρακείμενο σπήλαιο, προσαρμοσμένη βέβαια στους τύπους της νέας χριστιανικής θρησκείας. Δύο σταλαγμίτες που λέγονται «γόνατα της Αγίας Φωτεινής», δέχονται τα κεριά των προσκυνητών. Μικρός θάλαμος επίσης στο βάθος της αίθουσας, χρησιμοποιείται ως Ιερό Βήμα. Το σπήλαιο είναι περισσότερο γνωστό ως σπήλιος και χώνος Σάρκου. Είναι κοίτη υπόγειου ποταμού που εκβάλλει μεγάλες ποσότητες νερού. Η ιστορικότητα του σπηλαίου έγκειται στη χρησιμότητά του στην επανάσταση του 1866-69, αφού σ’ αυτό είχαν καταφύγει τα γυναικόπαιδα του χωριού για να σωθούν. Η αποτυχία των Τούρκων να κάψουν το σπήλαιο με τα γυναικόπαιδα, τους ανάγκασε να υπογράψουν τιμητικό πρωτόκολλο με τον επικεφαλής της φρούρησης του σπηλαίου Ι. Φιλιππάκη. Το γεγονός είχε ευνοϊκό αντίκτυπο στον κρητικό αγώνα.


Στη θέση Αρκαλοκέφαλο πριν το Μάραθο, βρίσκεται το σπήλαιο Αρκαλόσπηλιος. Στήλες από σταλακτίτες και σταλαγμίτες, δημιουργούν ένα θαυμάσιο σύνολο. Οι ευρύχωρες αίθουσές του που απλώνονται μετά τη στενή είσοδο πρόσφεραν την προστασία τους στους κατοίκους των γειτονικών χωριών στις διάφορες επαναστατικές περιόδους. Οφείλει το μύθο του, ακριβώς στην πολυπλοκότητα της δομής του και γρήγορα η παράδοση του απέδωσε το ρόλο του μυθικού Λαβυρίνθου του Δαίδαλου, τον οποίο αναφέρει για πρώτη φορά ο Ηρόδοτος. Μετά την ανασκαφή του Μινωϊκού Ανακτόρου στην Κνωσσό από τον Άρθουρ Έβανς, ο μύθος του σπηλαίου ξεθώριασε, καθώς η πολυπλοκότητα της αρχιτεκτονικής των ανακτόρων του Μίνωα, ώθησε την αρχαιολογική κοινότητα να ταυτίσει τον Λαβύρινθο με αυτά και όχι με το σπήλαιο. Λόγω του μεγέθους του, το 1941 οι Γερμανοί το μετέτρεψαν στη μεγαλύτερη αποθήκη πυρομαχικών της ΝΑ Μεσογείου και ανατίναξαν τις εισόδους του, κατά την αποχώρησή τους από την Κρήτη.


Ο Λαβύρινθος της Κρήτης τον Μεσαίωνα αποτελούσε το σημαντικότερο αξιοθέατο του νησιού, καθώς είχε συνδεθεί με τον μύθο του Μινώταυρου. Σήμερα είναι ένα μέρος γεμάτο μυστήριο, εγκαταλελειμένο από την πολιτεία και ένας τόπος που απαγορεύεται αυστηρά η είσοδος.


Λασίθι

Το Λασίθι έχει λίγα, αλλά τεράστιας μυθολογικής και ιστορικής αξίας σπήλαια. 


Το σπήλαιο της Μιλάτου, βρίσκεται 3km βορειοανατολικά του ομώνυμου παραθαλάσσιου χωριού. Είναι ένα από τα ιστορικότερα σπήλαια της Ελλάδος, καθώς σε αυτό γράφτηκε μια επιπλέον αιματοβαμμένη σελίδα στο βιβλίο της Κρητικής ιστορίας. Το χειμώνα του 1822-23, ο Χασάν Πασάς κατάστρεψε και ερήμωσε το Οροπέδιο Λασιθίου.

Οι κάτοικοι της Μιλάτου, περίπου 5000 κατέφυγαν στο σπήλαιο της Μιλάτου. Ένας Τούρκος από τη Βουλισμένη, ο Τερζαλής πληροφόρησε τον Χασάν Πασά ότι οι κάτοικοι είχαν καταφύγει στο σπήλαιο της Μιλάτου. Αυτός αμέσως έστειλε τον υποστράτηγο του, Χουσεΐν Βέη, με 5000 στρατιώτες να το καταλάβουν.

Οι Έλληνες οπλαρχηγοί προσπαθούσαν να κρατήσουν μακρυά τον Χουσεΐν, προκαλώντας του αρκετές ζημιές. Ωστόσο, ο Τούρκοι κατάφεραν να περικυκλώσουν το σπήλαιο, έχοντας αρκετές απώλειες από τους 150 υπερασπιστές του σπηλαίου. Η πολιορκία των Τούρκων διήρκεσε πολλές μέρες. Οι πολιορκημένοι, εκτός από τους Τούρκους, είχαν να αντιμετωπίσουν τη δίψα, τη πείνα και την οσμή από τα πτώματα των γέρων που πέθαιναν. Λένε επίσης, ότι 40 παιδιά γεννήθηκαν στο σπήλαιο της μέρες της πολιορκίας.

Οι Τούρκοι έφεραν κανόνια κι άρχισαν να χτυπούν το σπήλαιο, ενώ οι πολιορκημένοι έβαζαν παπλώματα και στρώματα για να απορροφήσουν τις κανονιές, ενώ περίμεναν βοήθεια από έξω. Στις 15 Φεβρουαρίου, οι Τούρκοι άναψαν φωτιά στην είσοδο του σπηλαίου, με αποτέλεσμα να γεμίσει από καπνούς.

Οι Τούρκοι, παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις του Χασάν Πασά, έσφαξαν 30 πολεμιστές και, τα γυναικόπαιδα έντρομα άρχισαν να τρέχουν. Με σχοινιά και αλυσίδες έδεναν όσους έπιαναν και τους οδηγούσαν στη Νεάπολη.

Τις γυναίκες τις έδεναν μεταξύ τους με τις πλεξούδες τους. Οι ηλικιωμένοι ποδοπατήθηκαν από τα άλογα του ιππικού και τα κεφάλια τους τα έκοψαν και έστησαν με αυτά πυραμίδα. Όλα τα βρέφη σφαγιάστηκαν και οι μανάδες τους πουλήθηκαν ως σκλάβες.

Και οι 18 παπάδες που ήταν στο σπήλαιο σφαγιάστηκαν ή κάηκαν ζωντανοί, αφού πρώτα τους έκοψαν τα 3 δάκτυλα με τα οποία έκαναν το σταυρό τους


Το σπήλαιο των Πελεκητών είναι ένα από τα μεγαλύτερα σπήλαια της Κρήτης, καθώς έχει μήκος 310m.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 100m, στους πρόποδες του Τραόσταλου κρυμμένο μέσα στα βράχια της Ζάκρου. Η είσοδος του σπηλαίου βρίσκεται σε απόσταση 5 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Κάτω Ζάκρου, στην περιοχή Πελεκητά ή Συκιά.

Το μεγάλο μέγεθός του, ο πλούσιος σταλακτιτικός και σταλαγμιτικός του διάκοσμος και οι θεαματικοί ογκόλιθοι κάνουν το άγνωστο αυτό σπήλαιο μοναδικό στο νησί.


Ο Θεριοσπηλιός είναι ένα μικρό σπήλαιο στη θέση Χυλόφτες – Θεριό, βορειοδυτικά από το Καβούσι Ιεράπετρας πάνω σε απότομη πλαγιά πάνω από τη θάλασσα. Είναι πλούσια διακοσμημένο και δίνει στον επισκέπτη μια εξαιρετική εντύπωση.

Μικρές και μεγάλες στήλες βρίσκονται διάσπαρτες παντού. Κοντά στο σπήλαιο βρίσκεται το Χρυσοκάμινο, τα ερείπια ενός μεταλλευτικού καμινιού από τη μεταγενέστερη μεσαιωνική περίοδο.


Το Κρόνιο, ή σπήλαιο της Τραπέζας, είναι το σπήλαιο που, κατά το θρύλο, κανείς δεν μπορεί να πλησιάσει γιατί στο βάθος του γιατί υπάρχει ένας δράκος που προστατεύει τη χρυσή γουρούνα με τα γουρουνάκια της.

Βρίσκεται στα όρια του οικισμού Τζερμιάδω και έχει μεγάλη αρχαιολογική αξία καθώς χρησιμοποιήθηκε ως τόπος κατοικίας κατά τη νεολιθική αλλά και κατά την πρωτομινωική περίοδο.

Αργότερα, όταν άρχισε να κατοικείται συστηματικά ο λόφος Κάστελος, και έως το τέλος της πρωτομινωικής ΙΙΙ περιόδου, το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως τόπος ταφής των νεκρών.

Πάντως, η αρχαιολογική ανασκαφή του 1936 έφερε στην επιφάνεια ευρήματα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας νεολιθικής, πρωτομινωικής, μεσομινωικής, ελληνιστικής και βυζαντινής εποχής.

Τα πιο σημαντικά είναι οι σκαραβαίοι της 11ης Φαραωνικής δυναστείας, καθώς και ένα ειδώλιο από ελεφαντόδοντο και άλλα που δείχνουν ότι είχαν αναπτυχθεί σχέσεις με τις χώρες της Εγγύς Ανατολής και ειδικότερα με την Αίγυπτο. Το Κρόνιο χρησιμοποιήθηκε και για λατρευτικούς σκοπούς μέχρις ότου τη θέση του πήρε το Δικταίο. 


Το σπήλαιο του Ψυχρού, γνωστό κι ως Δικταίον Άντρον, είναι ένα από τα σημαντικότερα σπήλαια στην Ελλάδα. Η τεράστια αρχαιολογική του σημασία συνδέεται άμεσα με τους μύθους, σύμφωνα με τους οποίους στο σπήλαιο γεννήθηκε ο Δίας, ο πατέρας όλων των Θεών.

Χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο επισκέπτονται το σπήλαιο, για να θαυμάσουν τον απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς διάκοσμο του σπηλαίου.

Το Δικταίο άντρο είναι το σπήλαιο στο οποίο κατέφυγε η Ρέα για να γεννήσει τον μελλοντικό πατέρα των θεών Δία, από φόβο μήπως και ο Κρόνος καταβροχθίσει και αυτόν τον γιο που θα γεννούσε (υπήρχε ένας χρησμός που έλεγε ότι ο Κρόνος θα σκοτωθεί από το γιο του και με αυτό τον τρόπο ο Κρόνος προστάτευε τον εαυτό του).

Η Ρέα όμως τον ξεγέλασε και, αντί για το βρέφος, του έδωσε ένα βράχο τυλιγμένο στα σπάργανα του μωρού. Στη συνέχεια άφησε τον Δία εκεί για να τον αναθρέψουν οι Δικταίοι Κουρήτες, κρυφά από τον πατέρα του.

Επίσης, κατά τις αρχαίες πηγές, στο Δικταίο άντρο:

Η νύμφη Αγχιάλη γέννησε τους Ιδαίους Δάκτυλους.

Ο Μίνωας έρχονταν κάθε εννιά χρόνια, ή κατ’ άλλους κάθε χρόνο, και συναντούσε τον πατέρα του τον Δία προκειμένου να του υπαγορεύει τις σοφές εντολές του.

Ο Δίας, κάτω από έναν πλάτανο συνευρέθηκε ερωτικά με την Ευρώπη, την οποία είχε απαγάγει από τη Φοινίκη.

Κατοικούσαν οι Άρπυιες.

Αποκοιμήθηκε για πάρα πολλά χρόνια ο σοφός, προφήτης και μάντης Επιμενίδης.


Ο Ατζιγανόσπηλιος βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το χωριό Αδριανός (10km), στη θέση Κουκίστρες. Απέχει 25km περίπου από τον Άγιο Νικόλαο και ανήκει στην κοινότητα των Ζενίων, την οποία συναντούμε κατά την άνοδο μας προς το Οροπέδιο Λασιθίου από την Νεάπολη.

Ως αποθήκες σημαντικών πληροφορίων (γεωλογικών, παλαιοντολογικών, βιολογικών και αρχαιολογικών) αλλα και ως χώροι άρρηκτα συνδεδεμένοι με το πολιτισμό μας, τα σπήλαια της Κρήτης είναι ένα σημαντικό τμήμα της φυσικής και πολιτισμικής μας κληρονομίας.

Διεύθυνση Συλλόγου

Σύλλογος Κρητικών Φθιώτιδος
Όθωνος 1, Πλατεία Λαού
Λαμία, ΤΚ: 35100

Στοιχεία επικοινωνίας

Τηλέφωνο: 22310 23881
email: info@kriteslamias.gr